VLAN — Virtual Local Area Network

🎯 اهداف یادگیری

در پایان این درس، دانشجو می‌تواند:

• VLAN را به‌عنوان تقسیم منطقی شبکه توضیح دهد
• مزایای VLAN را بیان کند
• نحوه عبور ترافیک بین VLANها را توضیح دهد

پیش‌نیاز: Switch Operation

۱. مشکل: Broadcast Domain بزرگ

بدون VLAN، تمام پورت‌های Switch در یک Broadcast Domain قرار دارند. هر Broadcast به همه پورت‌ها می‌رسد → کندی و مشکلات امنیتی.

۲. VLAN چیست؟

VLAN تقسیم منطقی یک Switch فیزیکی به چند شبکه منطقی مستقل است.

Switch فیزیکی (۲۴ پورت)
┌──────────────────────────┐
│ VLAN 10: پورت ۱-۸ (مالی) │
│ VLAN 20: پورت ۹-۱۶ (IT)  │
│ VLAN 30: پورت ۱۷-۲۴ (مدیریت)│
└──────────────────────────┘

پورت ۱ (VLAN 10) نمی‌تواند Broadcast را به پورت ۹ (VLAN 20) برساند — حتی روی یک Switch واحد!

۳. مزایای VLAN

۴. انواع پورت

۵. VLAN Tagging (IEEE 802.1Q)

وقتی ترافیک چند VLAN از یک Trunk عبور می‌کند، یک Tag به Frame اضافه می‌شود:

┌──────────┬─────────┬──────┬───────┬─────┬──────┐
│ DST MAC  │SRC MAC  │Tag   │ Type  │ Data│ FCS  │
│ 6B       │ 6B      │4B    │ 2B    │     │ 4B   │
└──────────┴─────────┴──────┴───────┴─────┴──────┘
                       ↑
            VLAN ID (12 بیت → حداکثر ۴۰۹۴ VLAN)

۶. Inter-VLAN Routing

برای اتصال دو VLAN به هم، به Router یا Layer 3 Switch نیاز است:

VLAN 10 ←→ [Router] ←→ VLAN 20

روش‌ها:

1. Router-on-a-Stick — روتر با یک لینک Trunk به Switch
2. Layer 3 Switch — سوئیچ با قابلیت روتینگ (SVI)

❓ سوالات مرور

1. VLAN چه مشکلی را حل می‌کند؟
2. Access Port و Trunk Port چه تفاوتی دارند؟
3. IEEE 802.Q چیست؟
4. چگونه ترافیک بین VLANها منتقل می‌شود؟

📚 اصطلاحات مهم

درس بعدی: آدرس‌دهی IPv4