UDP — ساختار و عملکرد
🎯 اهداف یادگیری
در پایان این درس، دانشجو میتواند:
- ساختار UDP Datagram را توضیح دهد
- ویژگیهای UDP را بیان کند
- کاربردهای مناسب UDP را نام ببرد
۱. UDP چیست؟
User Datagram Protocol پروتکلی سبک، سریع و بدون اتصال است. هیچ تضمینی برای تحویل، ترتیب یا عدم تکرار ندارد.
۲. ساختار UDP Header
سادهتر از TCP — فقط ۸ بایت:
| فیلد | اندازه | توضیح |
|---|---|---|
| Source Port | ۱۶ بیت | شماره پورت مبدأ |
| Destination Port | ۱۶ بیت | شماره پورت مقصد |
| Length | ۱۶ بیت | طول Datagram |
| Checksum | ۱۶ بیت | بررسی صحت (اختیاری) |
۳. UDP vs. TCP
| ویژگی | TCP | UDP |
|---|---|---|
| اتصال | Connection-Oriented | Connectionless |
| تضمین | بله | خیر |
| ترتیب | حفظ میشود | تضمین نمیشود |
| سرعت | کمتر | بیشتر |
| سربار Header | ۲۰ بایت | ۸ بایت |
۴. کاربردهای UDP
| کاربرد | چرا UDP؟ |
|---|---|
| DNS | درخواست کوتاه، پاسخ سریع لازم است |
| VoIP (تماس تلفنی) | تأخیر کمتر مهمتر از تحویل کامل است |
| بازی آنلاین | تأخیر = مرگ؛ بسته گم شده بهتر از تأخیر زیاد |
| ویدیوی استریم | چند فریم گم شدن قابل قبول است |
| DHCP | درخواست اولیه ساده |
۵. مثال
Client Server (DNS)
| |
| --- UDP Query (port 53) ---→ | بدون Handshake
| |
| ←-- UDP Response ------------ | پاسخ سریع
| |
هیچ اتصالی برقرار نمیشود — فقط درخواست و پاسخ.
❓ سوالات مرور
- UDP چند بایت Header دارد؟
- چرا بازی آنلاین از UDP استفاده میکند؟
- DNS چرا UDP استفاده میکند؟
- UDP چه چیزی را تضمین نمیکند؟
📚 اصطلاحات مهم
| English | فارسی | توضیح |
|---|---|---|
| UDP | پروتکل دادگرام | سبک، سریع، بدون تضمین |
| Datagram | دادگرام | واحد داده UDP |
| Connectionless | بدون اتصال | بدون Handshake |
درس بعدی: مقایسه TCP و UDP