Subnet Mask و CIDR
🎯 اهداف یادگیری
در پایان این درس، دانشجو میتواند:
- Subnet Mask را بهصورت باینری توضیح دهد
- نمایش CIDR را به Subnet Mask تبدیل کند
- بخش Network و Host را با استفاده از Subnet Mask استخراج کند
پیشنیاز: آدرسدهی IPv4
۱. Subnet Mask چیست؟
Subnet Mask یک عدد ۳۲ بیتی است که مشخص میکند کدام بیتهای آدرس IP مربوط به شبکه و کدام به میزبان هستند.
۲. نمایش باینری
آدرس IP: 192.168.1.100
11000000.10101000.00000001.01100100
Subnet Mask: 255.255.255.0
11111111.11111111.11111111.00000000
←─── ۲۴ بیت Network ───→←─ ۸ بیت Host ─→
عمل AND بین IP و Mask:
IP: 11000000.10101000.00000001.01100100
Mask: 11111111.11111111.11111111.00000000
AND: 11000000.10101000.00000001.00000000
= 192.168.1.0 ← آدرس شبکه
۳. نمایش CIDR
CIDR تعداد بیتهای Network را با /N نشان میدهد:
| CIDR | Subnet Mask | بیت Network | تعداد Host |
|---|---|---|---|
| /8 | 255.0.0.0 | ۸ | ۱۶,۷۷۷,۲۱۴ |
| /16 | 255.255.0.0 | ۱۶ | ۶۵,۵۳۴ |
| /24 | 255.255.255.0 | ۲۴ | ۲۵۴ |
| /25 | 255.255.255.128 | ۲۵ | ۱۲۶ |
| /26 | 255.255.255.192 | ۲۶ | ۶۲ |
| /27 | 255.255.255.224 | ۲۷ | ۳۰ |
| /28 | 255.255.255.240 | ۲۸ | ۱۴ |
| /30 | 255.255.255.252 | ۳۰ | ۲ |
| /31 | 255.255.255.254 | ۳۱ | ۲ (Point-to-Point) |
| /32 | 255.255.255.255 | ۳۲ | ۱ (Host واحد) |
فرمول: تعداد Host = 2^(32-N) - 2
۴. آدرسهای رزرو شده
در هر زیرشبکه، دو آدرس قابل استفاده نیستند:
| آدرس | نحوه محاسبه | توضیح |
|---|---|---|
| آدرس شبکه | همه Host bits = 0 | شناسه زیرشبکه |
| آدرس Broadcast | همه Host bits = 1 | ارسال به همه |
۵. مثال عملی
آدرس 172.16.5.130/26:
Mask: 255.255.255.192
بیت Network: 26
بیت Host: 6
172.16.5.130 = 10101100.00010000.00000101.10000010
255.255.255.192 = 11111111.11111111.11111111.11000000
Network bits: 10101100.00010000.00000101.10
Host bits: 000010
آدرس شبکه: 172.16.5.128
آدرس Broadcast: 172.16.5.191
دامنه معتبر: 172.16.5.129 تا 172.16.5.190
تعداد Host: 62
❓ سوالات مرور
- /27 چند Host دارد؟
- Subnet Mask چه چیزی را مشخص میکند؟
- آدرس 192.168.1.1/24 — آدرس شبکه چقدر است؟
- تفاوت آدرس Network و Broadcast چیست؟
📚 اصطلاحات مهم
| English | فارسی | توضیح |
|---|---|---|
| Subnet Mask | ماسک زیرشبکه | جداکننده Network و Host |
| CIDR | مسیریابی بدون کلاس | نمایش /N |
| Network Address | آدرس شبکه | آدرس ابتدایی زیرشبکه |
| Broadcast Address | آدرس پخش | آدرس انتهایی زیرشبکه |
درس بعدی: Subnetting