لایه انتقال — نمای کلی
🎯 اهداف یادگیری
در پایان این درس، دانشجو میتواند:
- وظیفه لایه Transport را توضیح دهد
- مفهوم Multiplexing با پورتها را درک کند
- واحد داده لایه Transport را بشناسد
پیشنیاز: مدل TCP/IP
۱. لایه Transport چه کاری انجام میدهد؟
لایه Transport مسئول انتقال بین برنامهها است — نه بین دستگاهها (لایه Network این کار را میکند).
PC-A PC-B
[Browser] ──────────→ [Web Server]
[Ping] ──────────→ [ICMP]
[SSH] ──────────→ [SSH Server]
چند برنامه همزمان از شبکه استفاده میکنند. لایه Transport با شماره پورت تشخیص میدهد داده مربوط به کدام برنامه است.
۲. شماره پورت
پورت یک عدد ۱۶ بیتی (۰-۶۵۵۳۵) است که هر برنامه یک شماره منحصربفرد دارد.
| بازه | نوع | کاربرد |
|---|---|---|
| ۰-۱۰۲۳ | Well-Known | سرویسهای استاندارد (HTTP=80, SSH=22) |
| ۱۰۲۴-۴۹۱۵۱ | Registered | سرویسهای ثبتشده |
| ۴۹۱۵۲-۶۵۵۳۵ | Dynamic/Ephemeral | پورتهای موقت سیستمعامل |
۳. Multiplexing و Demultiplexing
- Multiplexing: فرستنده داده چند برنامه را ترکیب میکند
- Demultiplexing: گیرنده با شماره پورت داده را به برنامه صحیح تحویل میدهد
۴. دو پروتکل اصلی
| پروتکل | ویژگی | کاربرد |
|---|---|---|
| TCP | قابلاعتماد، اتصال مستقر | وب، ایمیل، فایل |
| UDP | سریع، بدون اتصال | DNS، VoIP، استریم |
۵. خلاصه
- لایه Transport بین برنامهها انتقال برقرار میکند
- شماره پورت برنامهها را شناسایی میکند
- TCP قابلاعتماد، UDP سریع
❓ سوالات مرور
- لایه Transport چه تفاوتی با لایه Network دارد؟
- شماره پورت HTTP چقدر است؟
- TCP و UDP هر کدام چه زمانی استفاده میشوند؟
📚 اصطلاحات مهم
| English | فارسی | توضیح |
|---|---|---|
| Port | پورت | شماره شناسایی برنامه |
| Multiplexing | ترکیب | ترکیب جریانهای مختلف |
| Demultiplexing | جداسازی | تفکیک داده به برنامهها |
درس بعدی: TCP — ساختار و عملکرد