کابلهای مسی — Copper Cables
🎯 اهداف یادگیری
در پایان این درس، دانشجو میتواند:
- انواع کابل مسی شبکه (UTP, STP, Coaxial) را نام ببرد
- مراحل کیتبندی کابل Ethernet را توضیح دهد
- Cat5e, Cat6, Cat6a را مقایسه کند
- کابل Straight-through و Crossover را از هم تشخیص دهد
پیشنیاز: مدل OSI — لایه فیزیکی
۱. مقدمه
کابل مسی رایجترین رسانه انتقال در شبکههای محلی (LAN) است. سیگنالهای الکتریکی روی سیمهای مسی حرکت میکنند.
۲. انواع کابل مسی
UTP (Unshielded Twisted Pair)
رایجترین کابل شبکه. شامل زوج سیمهای بههمتابیده بدون سپر محافظتی.
ساختار کابل Cat5e/Cat6:
- ۴ زوج سیم بههمتابیده (۸ سیم)
- هر زوج یک رنگ مشترک دارد
- روکش PVC بیرونی
- کانکتور RJ-45
مزایا: ارزان، انعطافپذیر، نصب آسان معایب: حساس به تداخل الکترومغناطیسی، محدودیت مسافت (حداکثر ۱۰۰ متر)
STP (Shielded Twisted Pair)
مثل UTP اما با سپر فلزی دور سیمها. محافظت بهتر در برابر تداخل.
کاربرد: محیطهای صنعتی، نزدیک تجهیزات الکتریکی هزینه: بالاتر از UTP
Coaxial (کواکسیال)
کابلی با یک هسته مسی مرکزی و روکش فلزی. قبلاً برای شبکه استفاده میشد.
کاربرد امروز: اتصال اینترنت کابلی (Cable Internet)، تلویزیون
۳. دستهبندی کابلها (Cable Categories)
| دسته | پهنای باند | سرعت حداکثر | مسافت | کاربرد |
|---|---|---|---|---|
| Cat5 | ۱۰۰ MHz | ۱۰۰ Mbps | ۱۰۰ m | منسوخ |
| Cat5e | ۱۰۰ MHz | ۱ Gbps | ۱۰۰ m | رایج |
| Cat6 | ۲۵۰ MHz | ۱۰ Gbps (55m) | ۱۰۰ m | استاندارد جدید |
| Cat6a | ۵۰۰ MHz | ۱۰ Gbps (100m) | ۱۰۰ m | مراکز داده |
| Cat7 | ۶۰۰ MHz | ۱۰ Gbps | ۱۰۰ m | سازمانی |
Cat = Category. عدد بزرگتر = کیفیت بهتر.
۴. استانداردهای Ethernet روی مسی
| استاندارد | نام | سرعت | سال |
|---|---|---|---|
| 10BASE-T | Fast Ethernet | 10 Mbps | — |
| 100BASE-TX | Fast Ethernet | 100 Mbps | ۱۹۹۵ |
| 1000BASE-T | Gigabit Ethernet | 1 Gbps | ۱۹۹۹ |
| 10GBASE-T | 10 Gigabit Ethernet | 10 Gbps | ۲۰۰۶ |
نامگذاری: سرعت + BASE + نوع رسانه (T = Twisted Pair)
۵. کابل Straight-through و Crossover
Straight-through (مستقیم)
برای اتصال دستگاههای متفاوت استفاده میشود:
کامپیوتر ←→ Switch
Switch ←→ Router
Crossover (تقاطعی)
برای اتصال دستگاههای مشابه استفاده میشود:
کامپیوتر ←→ کامپیوتر
Switch ←→ Switch
Router ←→ Router
نکته امروزی: اکثر دستگاههای جدید از Auto-MDIX پشتیبانی میکنند که نوع کابل را بهصورت خودکار تشخیص میدهد. بنابراین این تفکیک دیگر بسیار کمتر اهمیت دارد.
۶. کیتبندی کابل
مراحل ساخت کابل شبکه:
- برش کابل به طول مناسب
- برداشتن روکش بیرونی (~۲ سانتیمتر)
- مرتب کردن سیمها بر اساس استاندارد T568B
- قرار دادن سیمها در کانکتور RJ-45
- پرس کانکتور با کیتپرس
- تست با تستر کابل
ترتیب رنگها (T568B):
سفید-نارنجی، نارنجی، سفید-سبز، آبی،
سفید-آبی، سبز، سفید-قهوهای، قهوهای
۷. مشکلات رایج کابلکشی
| مشکل | توضیح |
|---|---|
| Crosstalk | تداخل بین زوج سیمها |
| اТЬ Attenuation | کاهش شدت سیگنال با مسافت |
| Near-End Crosstalk (NEXT) | تداخل نزدیکترین انتها |
| Impedance Mismatch | عدم تطابق مقاومت الکتریکی |
❓ سوالات مرور
- UTP و STP چه تفاوتی دارند؟
- Cat6 چه مزیتی نسبت به Cat5e دارد؟
- کابل Crossover چه زمانی استفاده میشود؟
- حداکثر مسافت کابل مسی شبکه چقدر است؟
- استاندارد 1000BASE-T چه معنی دارد؟
📚 اصطلاحات مهم
| English | فارسی | توضیح |
|---|---|---|
| UTP | زوج بههمتابیده بدون سپر | رایجترین کابل شبکه |
| STP | زوج بههمتابیده با سپر | کابل با محافظت بیشتر |
| RJ-45 | — | کانکتور استاندارد کابل شبکه |
| Straight-through | مستقیم | اتصال دستگاههای متفاوت |
| Crossover | تقاطعی | اتصال دستگاههای مشابه |
| Auto-MDIX | — | تشخیص خودکار نوع کابل |
| Cat (Category) | دسته | استاندارد کیفیت کابل |
درس بعدی: فیبر نوری